درس هیجدهم و....

درس(((((((((هیجدهم قاصدك ))))))))))                                                                                                                            داستان قاصدك نوشته علی موذنی با شیوه تك گویی درونی و با لحنی ادبی و شاعرانه نوشته شده است. درون مایه ی داستان چگونگی ابلاغ خبر شهادت رزمنده ای به خانواده ی شهید است. این داستان نمونه ی خوبی از رویش ارائه ی مضامین دینی به شكل رئالیسم جادویی است. موذنی در این قصه با تخیلی سرشار داستانی, "دنیایی از امید و انتظار را در مقابل واقعیت های جنگ (جدایی- شهادت) قرار می دهد. داستان نسبتاً طرح پیچیده اما به قاعده ای دارد. ورود قاصدكی به خانه, بهانه ای برای مكالمه مادر و فرزند می شود. مادر آن را فرستاده ای از طرف پدر می داند كه در جبهه است و با خیالبافی در اطراف قاصدك دنیایی عاطفی می سازد و پسرك را به درون آن می كشاند. داستان به تدریج از تلاقی دو دنیای ذهنی ساخته می شود

درس(((((((((هیجدهم قاصدك ))))))))))                                                                                                                            داستان قاصدك نوشته علی موذنی با شیوه تك گویی درونی و با لحنی ادبی و شاعرانه نوشته شده است. درون مایه ی داستان چگونگی ابلاغ خبر شهادت رزمنده ای به خانواده ی شهید است. این داستان نمونه ی خوبی از رویش ارائه ی مضامین دینی به شكل رئالیسم جادویی است. موذنی در این قصه با تخیلی سرشار داستانی, "دنیایی از امید و انتظار را در مقابل واقعیت های جنگ (جدایی- شهادت) قرار می دهد. داستان نسبتاً طرح پیچیده اما به قاعده ای دارد. ورود قاصدكی به خانه, بهانه ای برای مكالمه مادر و فرزند می شود. مادر آن را فرستاده ای از طرف پدر می داند كه در جبهه است و با خیالبافی در اطراف قاصدك دنیایی عاطفی می سازد و پسرك را به درون آن می كشاند. داستان به تدریج از تلاقی دو دنیای ذهنی ساخته می شود و با ورود خیال پدر به عنوان یكی از طرفین مكالمه, آماده ی رسیدن به نقطه ی اوج می شود. مادر و فرزند قاصدكی برای پدر می فرستند و روح پدر به صورت حجمی از نور آبی برای خداحافظی به سراغ آنها می آید. انـدوه و شهادت او مستقیماً بیان نمی شود بلكه در لابه لای سطور جای می شود, مثل انبوه قاصدك های نورانی كه در پایان داستان وارد اتاق می شوند.شخصیت های داستان عبارتند از آذر همسر شهید نماد یك همسر عاطفی, امید فرزند شهید كه امید به برگشت پدر دارد و خود شهید هاشم كه به طور غیرمستقیم در داستان شركت دارد.  (صمد رحمانی )                                                                                                                                 

آثار علی مؤذّنی : 1- ملاقات درشب آفتابی 2-نه آبی نه خاکی 3-ارتباط ایرانی 4درانتظارشاعر                 <<مضمون درس : بهره گیری ازارتباط عاطفی میان شهید وفرزند شهید>>                                  

توضیح برخی واژه ها :                                                                                                                   

قاصدک:گل قاصد//بُق کرده:ناراحت وگرفته//سرسرا: سالن سقف دار درورودی خانه ها// بُراق شد: کنجکاوشد،یا به اصطلاح خشم وخاموشی را باهم ظاهرکرد// مصّر:پافشاری//بیدمجنون: نام درختی باشاخه های آویخته// رمق: توان ونیرو،باقیمانده ی جان//                                                      

خودآزمایی درس هیجدهم:                                                                                                            1- امید                                                                                                                                             2- ورود  نورآبی به اتاق                                                                                                                                  3- خبر شهادت  وشکفتگی ازغرور قاصدک ها                                                                                                                                    4- چون تنها امیدشان اوست که می تواند راه پدر راادامه دهد.                                                    5- زاویه ی دید:  از زبان سوم شخص مفرد  /// لحن داستان:  عاطفی وجدی    ////نقطه ی اوج: ورود نورآبی به اتاق//                                          

درس نوزده  نیاز روحانی

(هرنیازی که شکل مادی نداشته باشد روحانی است مانند : مناجات ها ،نماز،دعاوحتّی موسیقی)ومضمون آن بیان اندوه شاعر از رحلت امام خمینی (ره)درقالب غزل                                                                                                                               1) //به پاس: به خاطر//دل ابری:کنایه از دل غمگین وگرفته// پراست خلوتم: متناقض نما//دوچشم بارانی: چشم های اشکبارواغراق هم دارد//خلوتم: باطنم// معنی بیت: به خاطر داشتن دلی غمگین و چشمانی اشکبار/ خلوت و تنهایی من پر از نور و روشنایی است.                         2)//وسعت: شکوه وعظمت// خان ی دل: اضافه ی تشبیهی دل به خانه تشبیه شده است//معنی بیت:  کسی که شکوه و عظمت او در جهان نمی گنجد و فراتر از جهان است/ مهمان دل من شده است.                                                                                                                           3)//قدمت: دیرینگی//وسعت جغرافیای انسانی:وسعت وگستره ی وجود انسانی//کل بیت اغراق دارد// معنی بیت:  او غمی بزرگ و کهن به کهنگی تاریخ همه ی دردهای انسان و دلی بزرگ به وسعت گستره ی وجود انسانی داشت (غمخوار درد بشریّت بود و سعه ی صدر داشت).

4)//دراین بیت امام خمینی به صاعقه وعبورطوفانی تشبیه شده است//زمانه: مجاز ازمردم رمانه//جهان: مجازازمردم جهان// معنی بیت:  امام همانند صاعقه ای بود که بسیار تند و سریع و به اثربخش از سر ِ روزگار گذشت/ و یا همانند عبوری طوفانی بود که خواب و غفلت مردم جهان را   به هم زد و آنان را بیدار کرد.

5)//اصیل تر : پایدارتر،حقیقی تر//نشسته است: جای گرفته است// نیاز روحانی: نیازوشوروشوق معنوی//معنی بیت: غم او برای همیشه و تا وقتی که زنده هستم، اصیل تر و حقیقی تر از یک نیاز روحانی در وجودم جای گرفته است.

6) //محزون:غم انگیز//دراین بیت صدابه آیه های قرآنی تشبیه شده است//معنی بیت: هنوز دل من صدای اندوهگین امام را به روشنی آیه های قرآنی می شنود (صدای امام همانند آیه های قرآن، روشن است).

 چشم های زمین مضمون درس :« نجوای شاعر بادل خود ومحاکمه ی درونی »قالب شعر: غزل                1)//شام سیاه:روزگار تیره وتار//دل: به خاطر موردخطاب قرارگرفتن تشخیص دارد زیرا هرچیزی جزانسان موردخطاب واقع شود دارای تشخیص خواهدبود// صبح آمد امّا نشد صبح: آرایه ی متناقض نما//معنی بیت:  ای دل، بار گناه من و تو سنگین شد/ صبح فرا رسید امّا تاریکی گناه من و تو به روشنی تبدیل نشد.(ازغفلت وبی خبری نجات نیافتیم)                                                                                  2)//مرغ آه: تشبیه دارد// این سرنه سامان پذیرد: کارما سروسامان نمی گیرد//معنی بیت:  تا زمانی که در یک نیمه شب آه و ناله و دعا و مناجات ما به آسمان بلند نشود، کار ما به سامان نمی رسد و غم و اندوهمان پایان نمی پذیرد.                                                                                                    3) //فردا: مجازاً روزقیامت//گل زخم: اضافه ی تشبیهی //عشّاق : عاشقان حقیقی ،شهیدان//واحسرتا: شبه جمله به معنی افسوس//معنی بیت:  فردای قیامت که عاشقان زخم های سرخ و خونین خود را شاهد و گواه می آورند/ افسوس که ما زخمی بر تن نداریم که شاهد و گواهمان باشد (در مبارزه و ایثار شرکت نکردیم).                                                                                                                        4)//مصراع دوم: کنایه ازمردن// این جوشش گرم عشق است: این اشاره به ایثار وفداکاری ها// آرایه ی واج آرایی ،تکرارواج «ش»آرام وآرامگاه : جناس اشتقاق//مفهوم کلی بیت : اغتنام فرصت// معنی بیت:  ای دل، این ایثارگری ها و فداکاری ها، جوش و خروش گرم عشق است پس آرام ننشین و شتاب کن که آن را دریابی/ زیرا سرانجام خواهیم مرد و خاک سردی آرامگاه ما خواهد شد                                                                                                                                5) گور نکنده: گور وقبرآماده نشده// گورنکنده: متناقض نما// نکنده ومکنده: جناس ناقص اختلافی // التهاب: سوز وبی قراری //چشم به راه ماندن: کنایه از منتظر ماندن// معنی بیت: آن گورهایی که هنوز برای ما کنده نشده و با شور و التهاب فراوانی ما را به سوی خود می کشد/ همانند چشم های زمین است که منتظر ِ آمدن ماست.                                                                                                              6)// دورونور: جناس ناقص اختلافی //قلّه ی نور: اوج نور وکمال وروشنایی//دست عشق: عشق تشخیص دارد،واضافه ی غیر تعلّقی است// سفر وهمسفر: اشتقاق// معنی بیت:  ای دل، با من تا اوج نور و روشنایی و وصول به کمال همراه و همسفر باش/ که در این سفر، عشق حامی و یاریگر و پشتیبان ماست.

چند رباعی

 بر موج بلند

1)//خورشید،زمین وآسمان: مجازازهمه ی پدیده های آفرینش// وتناسب وتشخیص هم دارند// معنی بیت:  زمان به سختی می گذشت و سپری می شد/ و همه ی پدیده های آفرینش و موجودات غمگین بودند.

2)//گل وشکوفه تناسب دارند//موج بلند دست ها: اضافه ی تشبیهی // معنی بیت:  تابوت شهید که بر روی دست های بلند مردم قرار داشت، به خاطر خون شهید و گل و شکوفه ی ریخته شده بر روی آن رنگین بود.

 ساز شکسته

1) //دل تنگ بودن : کنایه ازغمگین وناراحت بودن ///آینه: نماد صفا وپاکی // خاطر: ایهام دارد 1- دل 2- یادوخاطر// معنی بیت: اگر چه دل من از آینـه هم باصفاتر و پاک تر است/ ولی از خاطر و اندیشـه ی غنچه ها نیـز تنگ تر و گرفته تر است.

2)عشق تشخیص دارد//دل بی نوا: ایهام دارد1- دل بی نغمه وآواز 2- دل بی چاره// خوش آهنگ تر بودن ساز شکسته : متناقض نما// این ساز: استعاره ازدل عاشق//سازشکسته: ایهام دارد: 1- سازی که شکسته باشد2- گوشه ای از موسیقی  //کل بیت آرایه ی حسن تعلیل دارد که شرحش گذشت// مصراع دوم این بیت تلمیح دارد به حدیث « انّ الله فی قلوب منکَسِره » معنی بیت:  ای عشق، دل بیچاره ی ما را بشکن/ زیرا ناله ای که از دل شکسته و غمگین بیرون می آید، دلنشین تر و مؤثّرتر است.

 تقدیمی

 1) //هَزار: بلبل،عندلیب// دربیت بین کلمات هزار،بهاروآوازتناسب وجود دارد// معنی بیت: سرسبزترین و زیباترین بهار و آواز خوش بلبل تقدیم تو باد.

2)// روییدن عشق: عشق استعاره از گل وگیاه// آن لحظه: لحظه ی تولد عشق// هَزاروهِزار: جناس ناقص حرکتی// معنی بیت:  می گویند که روییدن و تولّد عشق در یک لحظه است/ آن یک لحظه (لحظه ی تولّد عشق) هزاران بار تقدیم تو باد.

 اجازه                                                                                                                                                    1)// یک رنگی :کنایه ازصفا وصمیمیّت// بوی تازه: حسّ آمیزی دارد (اگر شاعر به گونه ی هنری دو حسّ را درهم آمیزد آن راحسّ آمیزی می گویند . مانند:بوی تورا می شنوم شنیدن بو که یکی مربوط به حس بویایی ویکی مربوط به حس شنوایی است)معنی بیت:   صفا و خلوص و طراوت و بوی تازه و سوزنده ترین گرمی و سوز را از عشق بگیر.

2) //دل و عشق: تشخیص دارند// معنی بیت: ای دل من، یادت نرود که در هر لحظه ای که می تپی (در تمام لحظات زندگی) از عشق اجازه بگیری و زندگی ات با عشق باشد.

 خودآزمایی درس نوزدهم ص 154

1- وسعت وجودی امام / غمخوارگی / بیدارگری / مورد علاقه ی مردم است

2- كلام امام منبعث از آیه های روشن قرآن است و تازگی و طراوت كلامش همیشگی است.

3- خود اتهامی« محاكمه ی درونی » شاعر غفلت هاو كوتاهی های خود را یك یك

4- بشكن دل بی نوای مارا ای عشق       این ساز شكسته اش خوش آهنگ تر است

5- زیرا خداوند دل های شكسته را دوست دارد . اشاره به حدیث:«همانا خداوند نزد دلهای شكسته است »

6- رباعی تقدیمی آرایه ی جناس بین هزار/ هزار