درس بیست ویکم ...

درس بیست                                                           ویکم                                                                                                                      ((((((((((((((((((((((((((((((((( بخوان ))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))                                                                                           برخی توضیحات درس:                                                                                                              //علق:// خون بسته شده// اراضی سوزان: زمین های داغ // غارحرا: غاری که پیامبرقبل ازبعثت درآن راز ونیاز می کرد// رستاخیز موعودراباکفن های سپید خود دراین عالم جلوه گر می سازند: بالباس های احرام خود دراین جهان معادرابه یاد می آورند// رستاخیزموعود: قیامت وعده داده شده                        //گز: واحدمسافت حدود104 سانتی متر// عبوس: اخمو//زُمخت: درشت،خشن// علایم حیات: نشانی اززندگی //قوافل: جمع قافله،قافله ها،کاروان ها// کاینات: کل موجودات جهان// بدیع: تازه وعجیب// رمه: گله ی گوسفند وگاو// شعله ی زرّیت  آفتاب: استعاره ازپرتو طلایی خورشید// مصاحب: همنشین// مراوده: دوستی،آمدوشد داشتن// الهام: به دل افکندن//جُمودت: جَمادبودن،خشکی وافسردگی// این کوه ازجُمودت خارج شده : این کوه حیات ونشاط پیدا کرده است.// قیّه: جیغ کشیدن به هنگام جشن//کالبد:

  • درس بیست                                                           ویکم                                                                                                                      ((((((((((((((((((((((((((((((((( بخوان ))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))                                                                                           برخی توضیحات درس:                                                                                                              //علق:// خون بسته شده// اراضی سوزان: زمین های داغ // غارحرا: غاری که پیامبرقبل ازبعثت درآن راز ونیاز می کرد// رستاخیز موعودراباکفن های سپید خود دراین عالم جلوه گر می سازند: بالباس های احرام خود دراین جهان معادرابه یاد می آورند// رستاخیزموعود: قیامت وعده داده شده                        //گز: واحدمسافت حدود104 سانتی متر// عبوس: اخمو//زُمخت: درشت،خشن// علایم حیات: نشانی اززندگی //قوافل: جمع قافله،قافله ها،کاروان ها// کاینات: کل موجودات جهان// بدیع: تازه وعجیب// رمه: گله ی گوسفند وگاو// شعله ی زرّیت  آفتاب: استعاره ازپرتو طلایی خورشید// مصاحب: همنشین// مراوده: دوستی،آمدوشد داشتن// الهام: به دل افکندن//جُمودت: جَمادبودن،خشکی وافسردگی// این کوه ازجُمودت خارج شده : این کوه حیات ونشاط پیدا کرده است.// قیّه: جیغ کشیدن به هنگام جشن//کالبد: جسم،تن// خدیجه: همسراول پیامبر// نقصان:کاهش// استماع: شنیدن// ملکوتی: آسمانی// حدقه: سیاهی چشم// دوّار: دورزننده// طنین: نوسان صدا// تلألؤ:درخشش//حریر: ابریشم// صحرای بی لک: کنایه از صحرای هموارویک دست وخالی// نگاه های ماه تشخیص دارد// رفیق تنهایی: استعاره ازغارحرا//                            

    خودآزمایی درس بیست و یكم ص 171                                                                                                            1- بهره از شیوه ی توصیف و داستان نویسی به شكل رمان                                                             2- اعتقادو باورقلبی نویسنده به پیامبرودین اسلام و قدرت قلم نویسنده واین كه مكه همه ی عظمت خودرامدیون پیامبر است.                                                                                                              3- قدیم : سیره ی ابن هشام / جدید : سیرت رسول الله از دكتر عباس زریاب خویی                       4- دو بیت اول: پیامبر اسلام سواد خواندن ونوشتن نداشت به اراده ی خداوند از همه ی علوم سرشار گردید.بیت سوم: با مفهوم پیامبر اسلام با قلب  و درون پاك با خدا ارتباط داشت نه از طریق قراردادهای مرسوم زندگی صفحه ی 167 بند دوم صدایی از عالم بالا

                                                درس بیست ودوم                                                                                                                                  ((((((((((((((((((((((((((((((((بوی جوی مولیان     ))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))                                                                                                         مضمون درس: //حسب حال نویسی (نویسنده) ودلبستگی به دوران کودکی وصفا وسادگی آن                 //شیهه: صدای اسب//قاش زین اسب: برجستگی جلوی زین اسب// تفنگ خفیف: تفنگ سبک وقابل حمل// کشک: دُردی ماست یا دوغ که پس ازجوشانیدن خشک کنند،قروت،پینو و پینوک هم گویند//دلی از عزا درمی آوردم: کامل وحسابی یعنی سیرسیر می خوردم// تفنگ مشقی: تفنگ تمرینی// ازشنیدن اسم شهر قند دردلم آب می شد: بسیارشاد وخوش حال می شدم// یغما: غارت// بن وبلوط:  نام دودرخت جنگلی// محصور: محدودشده//کدخدایی: ریاست//کلانتری: سرپرستی// حدوحصر: اندازه ومقدار// ایلخانی قشقایی: بزرگان ایل قشقایی// ذرت بلالی: کسی که ذرت وبلال می فروشد//کهنه خر: کسی که اشیای دست دوم می خرد// مباهات : ناز وغرور،افتخار//ایما:اشاره// عشیره: خویشان،قوم//پدرم عرش راسیرکرد: پدرم بسیارخوش حال شد// کَهَر: اسب سرخ رنگ مایل به تیرگی //کُرَند: اسبی که رنگش میان زرد وبورباشد//درمیان آنان فقط من بودم که دودل وسرگردان وسردرگریبان بودم: من درمیان آن ها فقط درشک وتردید وآواره وغمگین ومتفکر بودم// مواهب: بخشش ها//بطالت: بیهودگی// تکاپو: تلاش// درخت بیدادراازبیخ وبن براندازم: بی عدالتی راریشه کن سازم// دادیار: معاون دادستان// جُنحه: گناه،بزه// بزهکار: گناه کار// حلقه به درکوفتن: کنایه ازکمک طلبیدن،متوسل شدن// عدلیّه : دادگستری// شاهین تیزبال: شاهین بلند پرواز// طفیلی:سربار//شاهین تیزبال افق هابودم،زنبورطفیلی شدم وبه کنجی پناه بردم: ازاوج قدرتم به ناتوانی رسیدم وبه گوشه ای پناه بردم//دلّاک: موی تراش// شبدردوچین: شبدر ی که دوبارپس ازروییدن چیده می شود،سبزی وخوراک حیوانات//ماست راباچاقو می برند: کنایه ازسردی هوا// جوجه کبک ها خطّ وخال انداخته اند: بال وپر درآورده اند//  مادرچشم به راه توست: مادرمنتظرتوست// آب خوش ازگلویش پایین نمی رود: ناراحت ونگران است// کمانه: نام کوهی// ریگ آموی پرنیان شد: ریگ آموی به پرنیان تشیه شده است// پرنیان: حریرآبی رنگ// آموی: رودخانه ی جیحون// پابه رکاب گذاشتن: کنایه ازآمادگی برای حرکت// جوی مولیان: نام رودی درنزدیکی بخارا//                                                                                                                   

    ((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((آورده اندکه ...........  )))))))))))))))))))))))))))))                                                                                                     مصاحبت://// همراهی،دوستی// ازوجه زادوتوشه: ازنظرغذا/// گِرده ای: یک گرده نان/// مخاصمت: دشمنی// آخرالامر: سرانجام// به زاد: ازنظرسنّ وسال// اولی تر: مقدم تر//اعانت: یاری وکمک// کلان: بزرگتر//

    خودآزمایی درس بیست و دوم ص178

    1- بی اعتباری و بی اهمیّتی او

    2- ص 176 بند چهارم دلم  گرفت از ترقی عدلیه

    3- ماجرای مسافرت امیر سامانی و بازگشتش تحت تآثیر شعر رودكی

    4- صفحه ی 172دو سطر آخر / رفتم تا قاضی شوم و درخت بیداد را از بیخ و بن بر اندازم. / از ترقی عدلیه

    درس بیست و سوم

     اقلیم عشق

    1) //چشم دل بازکن: دقّت کن // چشم،دل وجان : تناسب// معنی بیت: چشم دل خویش را بگشا و بینش و بصیرت پیدا کن تا بتوانی جان و هر آن چه را که غیر قابل دیدن است، ببینی.

    2)اقلیم عشق:اضافه ی تشبیهی به معنی  سرزمین عشق//آفاق:جمع افق،کرانه ها//به اقلیم عشق روی آوردن : کنایه ازعاشق شدن// معنی بیت:  اگر به سرزمین عشق روی بیاوری (عاشق شوی)/ همه جا در نظرت همانند گلستان، زیبا جلوه می کند.

    3)این زمین: سرزمین عشق// زمین ،آسمان،گردش ودور: تناسب// معنی بیت: در سرزمین عشق، گردش زمین و آسمان بر وفق مراد و به کام عاشقان است.

    4)//دل:تشخیص دارد//معنی بیت:  در سرزمین عشق هر چه را که می بینی، دلت همان را می خواهد/ و هر آن چه را که دلخواه توست و آرزو می کنی، خواهی دید.                                                              5) //مفهوم مصراع اول یعنی شیفته ی سرزمین عشق//سرزملک جهان: درمقابل ملک جهان// گران بینی: بی اعتنا می بینی// مفهوم کلی بیت: بیانگر بلند همّتی //معنی بیت: گدای بی سر و پای عالم عشق را/ در مقابل مُلک جهان بی اعتنا (سرگران) می بینی ( گدای عالم عشق به جهان و آن چه در آن است، اعتنا نمی کند).                                                                                                         6)//فرق:سر//فرقدان :نام دوستاره ی راهنما درصورت فلکی دبّ اکبردرنزدیکی قطب شمال//فرق وفرقدان جناس اشتقاق وجناس ناقص افزایشی //پای برفرق فرقدان نهادن: کنایه ازاوج کمال وبلند مرتبگی// معنی بیت: در سرزمین عشق، گروهی پابرهنه و تهیدست را/ می بینی که آن چنان بلند همّت هستند که پای بر سر ِ فرقدان نهاده و به اوج عظمت و کمال معنوی رسیده اند.

    7)//مفهوم کلی  :عشق به پروردگاردرهمه ی ذرّات عالم وجود دارد//آفتاب: استعاره ازعشق الهی// معنی بیت:  اگر دل هر ذرّه را بشکافی و آن را تجزیه و تحلیل کنی/ می بینی که آفتابی در میان آن وجود دارد ( در هر ذرّه ای از پدیده ها، اسرار و مظاهر گوناگون حق نهفته است).

    8) //عشق وجودانسان راارزشمندمی کند// دراین بیت عشق به کیمیا تشبیه شده است.// کیمیا: ماده ای که قدما معتقدبودندکه مس رابه طلاتبدیل می کند.// معنی بیت: اگـر جان خویش را در آتش عشق بسـوزانی/ عشـق را هماننـد کیمیایـی می بینی کـه جان تـو را بـه کمال می رساند.

    9)//مضیق حیات: تنگنای زندگی//وسعت: گستره//ملک لامکان: عالم غیب//لامکان: بی مکان،غیرمادیّ //مضیق ووسعت: تضاد// معنی بیت:  اگر از تنگنای زندگی دنیوی درگذری و فراتر روی/ وسعت عالم غیب را که بی مکان و غیر مادّی است، مشاهده خواهی کرد.

    10)//معنی بیت:  در سرزمین عشق هر آن چه را که تاکنون گوش تو نشنیده، می شنوی/ و هر آن چه را که چشم تو تاکنون ندیده، می بینی.//

    11) // مرجع ضمیرتو: عشق است// جهان وجهانیان :مجاز ازتمام جهان همه ی مردم جهان//یکی: خدای یگانه// جایی: مرتبه یا مرحله ای از شناخت وبصیرت//معنی بیت: عشق تو را به مرحله ای از شناخت و بصیرت می رساند که از تمام جهان و جهانیان، فقط خدای یگانه را می بینی.

    12)//یکی: خدای یکتا// عین الیقین: ازروی باور ویقین// عین وعیان: جناس ناقص افزایشی// معنی بیت:  از دل و جان، فقط عاشق خدای یکتا باش/ تا در حالت عین الیقین آشکارا ببینی،(یا به باورویقین برسی)

    13) //بیت بیانگر یکی از مراحل عرفانی یعنی وحدت وجوداست // هست ونیست :تضاد//مصراع دوم : تضمین دارد.// هُو: «هُ» اشاره به ذات حقّ و «و» اشاره به ماسَوی الله برگرفته از( لایَعلَمُ الاّ هُو)     وهُوَ نیست  //معنی بیت: این که در سراسر ِ جهان ِ هستی فقط خدای یکتا وجود دارد و غیر از او کسی و چیزی نیست/ خدا یکی است و خدایی جز او نیست.

    14)//یار: استعاره ازخداوند //ازدرودیوار: تمام هستی،همه جا// اولی الابصار: اهل بصیرت،خردمندان// درتجلّی است: پدیداراست ،جلوه گرمی شود/// معنی بیت: ای خردمندان، خداوند آشکار و بدون حجاب از تمام پدیده های آفرینش جلوه می کند و خود را می نمایاند.

    15)//شمع: استعاره ازعقل// آفتاب: استعاره ازخداوند// شمع وآفتاب وروز: تناسب دارند// روشن وتار: تضاد// معنی بیت:  تو می خواهی خداوند را با عقل بشناسی در حالی که وجود با عظمت خداوند همانند آفتابی نورانی در همه جا آشکار است/« حقیقت روشن است و تو در گمراهی مانده ای.»

    16)//مفهوم کلی: خداونددرهمه ی پدیده های هستی جلوه گراست. //گل وخار: تضاد// آب وگل وگلستان: تناسب// چشم گشودن:دقت کردن// جلوه ی آب صاف درگل وخاردیدن: نشانه های خدا رادرپدیده های هستی دیدن//معنی بیت:  چشم خود را به گلستان باز کن و ببین/ که آب صاف و بی رنگ چه زیبایی ها و رنگارنگی هایی در گل و خار به وجود آورده است.

    17) //مصراع اول متناقض نما دارد// تکرارواج "گ " واج آرایی //گل وگلزار: اشتقاق //لاله وگل وگلزار: تناسب//معنی بیت: ببین که در آن گلزار، از آب بی رنگ صدها هزار گل ِ رنگارنگ به وجود آمده است.

    18)//پا به راه نهادن: کنایه ازقدم گذاشتن//توشه: زادوتوشه ی سفر//معنی بیت: با عشق در راه طلب قدم بگذار/ و توشه ی لازم را برای این راه و رسیدن به مقصد بردار.

    19)//عقل وعشق –وآسان ودشوار:تضاد دارند// کارهایی که در نزد عقل دشوار است، با عشق آسان می شود. (تقابل دایمی عقل و عشق)

    20)//پای وپایه: جناس ناقص افزایشی واشتقاق// معنی بیت:با عشق به مرحله ای از کمال می رسی که فکرو خیال به آن جا راه ندارد و نمی تواند آن را درک کند.

    21)//بار:اجازه//محفل:مجلس//جبرییل امین:فرشته ی وحی// اجازه ی ورود و حضور در محفلی را می یابی که حتّی جبرئیل امین نیز اجازه ی ورود به آن مرتبه را ندارد (اشاره وتلمیح به معراج پیامبر که در آخرین مرحله ی آن، جبرئیل از همراهی ایشان بازماند).

    22) //زادراه:توشه و وسایل سفر//بیا وبیار:جناس ناقص افزایشی//مرد راهی: اگرتوانایی داری//         معنی بیت : راه عشق و توشه و مقصد آن مشخّص است/ اگر مرد راه عشق هستی، بیا و هنر خود را نشان بده.

    23)//ارباب معرفت: عارفان//معنی بیت:  ای هاتف، عارفان که دیگران گاهی آنان را مست و گاهی هوشیار می خوانند،                                                                                           24)می:شراب//بزم:محفل شادی//ساقی: شراب دهنده//مطرب: خواننده//مغ: روحانی زرتشتی//دیر:محل عبادت راهبان مسیحی،صومعه//شاهد:زیبا روی//زنّار:کمربندی که زرتشتیان ومسیحیان برکمرمی بستند تا ازمسلمانان شناخته شوند//  معنی بیت: از به کار بردن اصطلاحاتی چون می، بزم، ساقی، مطرب، مغ، دیر، شاهد و زنّار،

    25)//نهفته اسراری: اسرارنهفته، رازهای پنهان//ایما:،رمز// اظهارکردن:بیان کردن// معنی بیت:  قصدشان رازهای پنهانی است/ که گاه آن را با اشاره بیان و آشکار می کنند.

    26)//سرّواسرار:اشتقاق//تکرارواج "س" واج آرایی//معنی بیت:  اگر به راز آنان پی ببری، خواهی فهمید/ که سرّ ِ این اسرار همین است،

    27) //هست ونیست: تضاد// معنی بیت: که در سراسر ِ جهان ِ هستی فقط خدای یکتا وجود دارد و غیر از او کسی و چیزی نیست/ خدا یکی است و خدایی جز او نیست.

    خودآزمایی درس بست و سوم ص 185

    1- پا و فرق تضاد/ پای بر فرق و فرقدان بینی كنایه از ارزش و مقام بسیار بالا یافتن/ بیت اغرق نیز دارد

    2- جان گداختن به آتش عشق

    3- صفحه ی 182 سه بیت آخر

    4- برای درك حقایق الهی نیازی به ابزار مادی نیست چون حقایق مانند آفتاب روشن است ولی درك ما اندك وناقص است.                                                                                                                  5 - بیت نوزدهم درس((شودآسان زعشق کاری چند              که بود نزدعقل بس دشوار))

    6- صفحه ی 182 دو بیت آخر / صفحه ی 183پنج بیت آخر