درک مطلب درس ادبیات فارسی 1همراه باجواب

 

درس اول

طراح :

سپاس و آفرین ایزد جهان آفرین راست.

ارجمند گرداننده‌ی بندگان از خواری؛ در پای افكننده‌ی گردن‌كشان از سروری.و درود بر پیمبر بازپسین، پیش‌رو پیمبران پیشین.همچنین درود بر یاران گزیده و خویشان پسندیده او باد؛

تا باد و آب و آتش و خاك در آفرینش بر كار است

و گل بر شاخسار هم بستر خار.

£££

1- واژه «آفرین» دو بار با معنی متفاوت به كار رفته است، آن معانی را بنویسید.آفرین اول به معنی درود آفرین دوم به معنی آفریننده است.

2- كدام عبارت ترجمه ادبی «خاتم النّبیین و سیّد المرسلین» است؟ و درود بر پیمبر بازپسین، پیش‌رو پیمبران پیشین.

3- دو واژه بیابید كه لفظاً یكسان و كتباً و معناً متفاوت‌اند.آفرین وآفرین

4- بیت زیر را با كدام عبارت می‌توان مقایسه كرد؟

باد و خاك و آب و آتش بنده‌اند/ با من و تو مرده با حق زنده‌اند تا باد و آب و آتش و خاك در آفرینش بر كار است

5- بین كدام كلمات آرایه‌ی سجع دیده می‌شود؟خواری وسروری  -بازپسین وپیشین – گزیده وپسندیده

6- متن از كدام كتاب انتخاب شده است؟ تاریخ جهان گشای جوینی

7- منظور نویسنده از جملات پایانی متن چیست؟ تا دنیا برقرار است بر پیامبر و خاندانش درود باد.

درس دوم

ز كشتی گرفتن سخن بود دوش/ نگیرم فریب تو زین در مكوش

بكـوشیـم فرجـام كار آن بـود/ كـه فرمـان و رای جهانیـان بـود

£££

1- فردوسی سخن چه كسی را منظوم كرده است؟رستم را

2- از بن مضارع «كوشیدن» دو فعل آمده است، آن دو را معنا كنید. //مکوش: کوشش مکن //بکوشیم: بجنگیم /.

3- «توكّل» چگونه مطرح شده است؟تسلیم ورضا به خواست خدا وسرنوشت خویش

4- گوینده سخن چگونه شخصیتی است؟شخصیتی است که جز تحقق بخشیدن به هدف خویش که هدف همه ی یک ملّت است به چیز دیگری نمی اندیشد.

5- «گرفتن» و «نگیرم فریب تو » را معنا كنید.درگیرشدن // ازتوفریب نمی خورم

6- منظور از «تو» كیست؟سهراب

 -7«جهانبان» كیست؟خداوند


 

درس سوم

1- در كدام گزینه ردیف وجود دارد؟بیت سوم

الف) ای خدا ای فضل تو حاجـت روا/ بـا تو یاد هیـچ كـس نبـود روا

ب) خـرامـان بشد سـوی آب روان/ چنان چون شـد ه بـاز جـوید روان

ج) چو بشنید رستم، سرش خیره گشت/ جهان پیش چشم اندرش تیره گشت

د) می‌گفـت، گرفتـه حـلقـه در بـر/ كـامـروز مـنم چـو حـلقـه بـر در

2- در كدام گزینه استعاره به كار رفته است؟بیت آخریا قسمت د)

الف) رها كرد زو دسـت و آمد به دشت/ چو شـیری كه بر پیـش آهو گذشت

ب) چـو رسـتم ز دست وی آزاد شـد/ بـه سـان یكی تیـغ پـولاد شـد

ج) زدش بر زمیـن بـر بـه كـردار شیـر/ بدانسـت كـاو هم نماند به زیر

د) چنین گفت كای رسته از چنگ شیر/ جـدا مانـده از زخـم شیـر دلیـر

3- تركیب وصفی كدام گزینه با زبان فارسی معیار متفاوت است؟ بیت  ب)

الف)بزد دست سهراب چون پیل مســت/ بــر آوردش از جای و بنهاد پست

ب) دلیر جـوان سـر بـه گفتـار پیـر/ بـــداد و ببـود ایـن سـخـن دل‌پذیـر

ج) خرامـان بشـد سـوی آب روان/ چــنـان چـون شــده بـاز جویـد روان

د) از ایـن نـام داران گـردن‌كـشان/ كـسی هـم بـرد سـوی رستـم نشـان

4- در كدام گزینه تشبیه وجود دارد؟ گزینه ی د)

الف) چنین گفت كای رسته از چنگ شیر/ جدا مانده از زخـم شیر دلیــر

ب) غمـی بـود رستم بیـازیـد چنگ/ گرفـت آن بر و یال جنگـی پلنـگ

ج) سبـك تیـغ تیـز از میــان بركشیـد/ بـرِ شیــر بیـدار دل بر دریـــد

د) زدش بـر زمیـن بـر بـه كـردار شیـر/ بدانست كاو هم نماند به زیــر

5- «آب» در كدام گزینه به معنای «اشك» است؟ گزینه ی د)

الف) یكی خنجر آبگون بركشید/ همی خواست از تن سرش را بریــد

ب) بخورد آب و روی و سر و تن بشست/ به پیش جهـان آفرین شد نخست

ج) وزان آب چون شد به جای نبرد/ پر اندیشه بـودش دل و روی زرد

د) همی ریخت خون و همی كند موی/ سرش پر ز خاك و پر از آب روی

6- «ی» در كدام گزینه «شناسه» است؟ گزینه ی د)

الف) رها كرد زو دست و آمد به دشت/ چو شیری كه بر پیش آهو گذشت

ب) همی خـواست پیـروزی و دستگـاه/ نبود آگه از بخششِ هور و ماه

ج) غمی بود رستم بیازید چنگ/ گــرفت آن بـر و یـال جنگـی پلنـگ

د) كه اكنـون چـه داری ز رستم نشان؟/ كه كم باد نامش ز گردن‌كشان

7- مفهوم كدام گزینه با مصراع دوم بیت زیر متناسب است؟گزینه ی الف

«از این خویشتن كشتن اكنون چه سود؟/ چنین رفت و این بودنی كار بود»

الف) بگو ای پیمبــر جــز آن چـه خـدا/ بخواهـد، نیاید به ما در قضـا

ب) كه مولای ما هسـت یكتـا اله/ كه یاری است بخشنــده و خیرخواه

ج) هـم افـراد مـؤمـن بـه هـرگـونه حــال/ توكّـل نمایند بر ذوالجلال

                                                               (آیه 51 سوره توبه)

د) سـرآغـاز گفتــار نـام خـداسـت/ كه رحمتگر و مهربان خلق راست


 

درس چهارم

امام  :     ایا فرقه‌ی فارغ از ننگ و نام

1- «ننگ و نام» یعنی چه؟آبرو  حیثیّت

2- منظور از «فرقه‌ی فارغ از ننگ و نام» چیست؟سپاه یزید که آبرو واعتبارشان را باخته بودند

عباس :   نهادید بر كفر، اسلام نام

3- مصراع را به نثر (زبان معیار) مرتّب كنید.- برکفرنام اسلام نهادید.

4- مخاطب بیت چه كسانی هستند؟سپاه یزید

امام  :      من، ای قوم، فرزند پیغمبرم

5- منظور از «قوم» چه كسانی هستند؟سربازان عبیدالله بن زیاد

عباس:    حسین است آقا و من نوكرم

6- رابطه امام حسین (ع) و حضرت عباس (ع) با یك دیگر چگونه است؟ خیلی صمیمی وبرادرانه