پرسش هایی درباره ی زبان فارسی

بسم الله الرحمن الرحیم

پس چراسردوخاموش هستی /ای فرات ای همیشه خروشان /خسته وتشنه کام اند گل ها/باغ را بازآبی بنوشان/پشت نیزارازنیزه وتیغ/آن طرف،دشمنان بی شمارند/این طرف، دردل آتش ودود/کودکان ،تشنه درانتظارند/پای آن نخل های پریشان /اینک افتاده ازپا علمدار/زودبرخیزودستی برآور/مشکی ازموج بردوش بگذار/آب ای آب ای آبی پاک/سوی لب تشنگان زودبشتاب/سوخت ازتشنگی جان آن ها /زودبشتاب،بشتاب،ای آب

چند پرسش درباره ی زبان های فارسی همراه با جواب هایی که مولفان کتب درسی ارایه داده اند.

1-جمله های زیرچندجزیی است؟                                                                  

الف-باکاراو موافقت شد.   اصل عبارت «من موافقت کردم » می باشد. جمله ی اسنادی نیست   صفت هم نیست /موافقت شد / مجهول نیست ولی معنایش مجهول است اکثراً تحت تأثیر ترجمه است .                            ب-علی تنبیه شد.جمله ی دوجزیی

      نهاد        فعل                                                                                                                

پ-پسته ها به خارج صادرشد.  سه جزیی مسندی وبه خارج  متمم قیدی است. (نظر بنده ((فروغی)): به نظر می رسد جمله دوجزیی است چون که "صادرشد"معنای مجهول دارد یعنی صادرکرده شد. )                                      ت-مسابقه آغازشد.  جمله ی دوجزیی «آغاز شد» فعل است درمعنای                                                        .     نهاد          فعل                                                                                                      مجهولی ( اومسابقه را آغاز کرد.)                     ث-دربسته است. جمله ی سه جزیی بامسند است. (باآن که درساختارفعل مجهول ازصفت مفعولی +افعال کمکی استفاده می شود اماتبدیل مفعول به نهادنیز باید مد نظر قراربگیرد چنان چه درجمله ی دربسته است بدون فعل درِبسته معنا دارد یعنی درفعل مجهول کاربرد جمله بدون فعل ،ناقص است.مانند: کتاب خوانده شد.کتاب خوانده :معنای دقیق ندارد.

2-"می گفت " درجمله ی «اوپشت بلندگوچیزی می گفت»به چه معناست وچندجزیی است؟ به معنی گفتن چیزی رابه کسی وجمله ی سه جزیی بامفعول است و"پشت بلندگو" قید است.یا «اوپشت بلندگوچیزی رابه شنوندگان می گفت. »چهارجزیی چون فعل گفت " متمم ومفعول " می خواهد.

3- درجمله ی"شمابرای معلم خود پیامی بنویسید. " معلم" متمم برای پیام است یا فعل ؟ نامه نوشتن برای مکاتبه که ویژگی هایی دارد. وفعل دوسویه است.

4- آیاهمه ی جمله های دومفعولی قابل تبدیل به جمله های چهارجزیی مفعولی- متممی هستند؟ معمولاً هستند.« مادرکودک راغذاداد.   = مادربه کودک غذا داد.

5-جمله ی "بعضی ازپادشاهان را تاحدرییس دستگاه حکومتی جبار پایین می آورند. " چند جزیی است؟ جمله ی چهارجزیی گزرابه مفعول ومسند است. چون کلمه ی پایین به دلیل صفت بودن "مسند" محسوب می شود. و تاحدرییس دستگاه حکومتی جبار  متمم قیدی می باشد .                                                                          6- سرمایه،سرزمین،قلمرو،مرکب است یاساده وچرا؟سرزمین وقلمرو مرکب است.

7-آیا"جان" در«زهراجان»شاخص است؟ نه ،جان نقش صفتی داردپس نمی تواندشاخص باشد. 8-پیشوند،شهروند،میانوندوخویشاوندساده است یامشتق یامرکب؟ همگی مشتق هستند.

9-آیاجمله های معترضه وابسته به اجزای جمله هستند؟ نه    نمودارجمله ی زیر را                    رسم کنید.                          امام –درودخدابراوباد-فرمود.                                                                                                                                   

                                                                                        

                                                          نهاد                                  گزاره                                            

                                                           مفعول                              فعل                                                               .                                                                                                                                                                    .                                                                                                                                                       .                                              امام           محذوف                          فرمود

10-بهترین وساده ترین راه برای تشخیص اسم جنس چیست؟ جنس درمقابل اجناس دیگر است:سیب آوردم سیب

11-آیاعلامت تنوین درزبان فارسی درشمارش واج وتکواژ به حساب می آید؟ وچرا؟هم واج به شمارمی آید : saniyanوهم تکواژ چون ازنظر نوع دستوری طبقه راهم عوض می کند. : اول صفت است   اولاً  قید است .

   مثال: "معمولاً " یک تکواژ است یا دوتکواژ؟ دوتکواژ ( اول  + -َ ن )

 12-"ی" درسالیان،نیست وپشتیبان چیست؟ درسالیان وپشتیبان "ی"میانجی است ودرنیست کسره به ی تبدیل شده است. دراصل نه است

آیانشانه های اختصاری تکواژو واژه به حساب می آیندمثل (ص)،(س)،(ع)،(ره)و...؟

اگرشکل نوشتاری پیدا کنندواج هستند.

 13-دردرس دوازدهم زبان فارسی 2 ازموضوع بحث برانگیز فعل مرکب که بگذریم ،فعل کمکی نیز جای تامل دارد، فعل کمکی درماضی نقلی چیست؟ ج افعال کمکی یا     افعال معین : بود،است،شد،خواه،باشدو...درایجاد ساخت افعال درزمان های گوناگون دخالت دارد * ام،ای،است،و... مخفف استم ،استی،... وباکاردبرد«م –ی ... »به عنوان شناسه یکسان است . به نظرمی رسد درشکل ماضی نقلی که صفت مفعولی با " ه غیر ملفوظ همراه است وصل م برای سهولت با أ همراه می شود

رفته ام =رفت + ه + ام سه تکواژ است. أ میانجی است اما با ام روی هم یک تکواژ است.

14-در خود آزمایی 2 درس ششم آمده است : موارد حذف را درنوشته ی زیر مشخص کنید ونوع آن را بنویسید. درقسمت آغازین این تمرین ،فعل "حرکت کردیم" به قرینه ی فعل "حرکت کردند حذف شده استک این حذف لفظی است یامعنوی؟

ج- حذف لفظی است چون امروزه کاربرد حذف دربرابر شناسه ها رعایت نمی شود.

15-دربیاموزیم درس بیستم زبان فارسی 2 می خوانیم : برخوردار به معنی بهره مند است ودرجایی به کارمی رود که مفهوم مثبت داشته باشد  منظورازمثبت ومفید چیست؟ به عنوان مثال اگربگوییم : ایران ازرشدجمعیت بالایی برخورداراست. جمله، مثبت است اما مفیدنیست. یا اگربگوییم: بمب اتمی از قدرت تخریب زیادی برخوردار است . چنین جملاتی درستند یانادرست؟ ج- جمله ی مثبت: جمله ای است که فعل با نَ ،منفی نشود ---- وجمله ی مفید: جمله ای است که مفهوم آن جهت ارایه ی خبری بهینه باشد.لذا ایران ازرشدجمعیت .....برخورداراست. اگرهدف گوینده ارایه ی خبری مبنی برقدرت انسانی باشد کاربردبرخورداردرست است اما اگر همین مباحث درضمن سخنرانی جمعیت مطرح شود جمله نادرست است. درموردبمب اتمی بستگی به هدف گوینده دارد اگرمنظوربه رخ کشیدن قدرت نظامی باشد کاربرد درست است.

16-واژه ی دوّم چندتکواژوواج دارد؟ ج- دو + -ُ م دوتکواژ

  د+ -ُ + و+ -ُ  م پنج واج درتلفظ    قبل" م " اشباع می شود وتبدیل به و ّ (واو مشدّد ) می گردد.

 {سروده‌ای از رابرت فراست

راهِ ناپیموده (
The road not taken)
در جنگلی زردْفام دو راه از هم جدا می‌شدند
و افسوس که نمی‌توانستم هر دو را بپویم؛
چرا که تنها یک رهگذر بودم
ایستادم؛
و تا آنجا که می توانستم به یکی خیره شدم،
تا جایی که در میان بوته‌ها گم شد...
 پس بی‌طرفانه آن دیگری را برگزیدم.
شاید به این دلیل ‌که پوشیده از علف بود
                           و می‌خواست پنهان بماند
اگرچه هر دو یکسان لگدکوب شده بودند.
 و هر دو در آن صبحگاه، همسان به نظر می رسیدند؛
پوشیده از برگ،
بی ردِّپایی بر آنها
آه ... من راه نخستین را برای روز دیگر گذاشتم
با آنکه می‌دانستم که هر راهی به راه دیگر می‌رسد
شک داشتم که دیگر بار نتوانم به آن بازگردم
سالهای سال بعد روزی
با افسوس به خود خواهم گفت:
در جنگلی دو راه از هم جدا می‌شد و من
آری - من راهی- را در پیش گرفتم که رهگذر کمتری داشت
و همه‌ی تفاوت در همین بود}