درس سوم

درس سوّم                                                                                                                                     ((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((کمال الملک))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))                                                                                                                                مضمون درس :آزادگی وبی پروایی کمال الملک در مقابل استبدادرضاخان وتملّق درباریان به خوبی به تصویرکشیده شده است. //اعلی حضرتا:ای پادشاه بزرگ/ / حسب الامر:طبق دستور/ السّاعه:اکنون/  /استدعا:خواهش/ ما سرمون ازپشت هم چشم داره : یعنی خیلی باهوش هستیم یا دقیقاً مواظب هستیم/ سردی استاد ازسنگینی نفسش پیداست: نامهربانی استاد را ازنفس هایی که می کشد می فهمیم/ ملول:خسته/ عوالم آن هاجداست: دنیای آن هاجداست/ / خلقاً درویش اند:یعنی هنر مندان درویش مسلک هستند/ حیات این جماعت دربذل توجّه ومرگشان دربی اعتناعییه: زندگی این گروه (هنرمندان )درلطف ومحبّت واحترام است واگربه آن ها بی احترامی شود مرگشان فرا می رسد/

درس سوّم                                                                                                                                     ((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((((کمال الملک))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))                                                                                                                                مضمون درس :آزادگی وبی پروایی کمال الملک در مقابل استبدادرضاخان وتملّق درباریان به خوبی به تصویرکشیده شده است. //اعلی حضرتا:ای پادشاه بزرگ/ / حسب الامر:طبق دستور/ السّاعه:اکنون/  /استدعا:خواهش/ ما سرمون ازپشت هم چشم داره : یعنی خیلی باهوش هستیم یا دقیقاً مواظب هستیم/ سردی استاد ازسنگینی نفسش پیداست: نامهربانی استاد را ازنفس هایی که می کشد می فهمیم/ ملول:خسته/ عوالم آن هاجداست: دنیای آن هاجداست/ / خلقاً درویش اند:یعنی هنر مندان درویش مسلک هستند/ حیات این جماعت دربذل توجّه ومرگشان دربی اعتناعییه: زندگی این گروه (هنرمندان )درلطف ومحبّت واحترام است واگربه آن ها بی احترامی شود مرگشان فرا می رسد/ هفت خطّه : کنایه از نهایت نیرنگ بازی است. توضیح آن که درگذشته جام شراب هفت خط داشته وهرکس تاخط هفتم می نوشید نشانگر توانایی اودراین کاربود...و هفت خطّ شراب عبارتنداز: 1-جور 2- بغداد 3- بصره 4- ازرق 5- ورشکر 6 کاسگی 7- فرودین /// مجلس وعدلیه ودولت تعارفه . : یعنی همه ی نهادها وقوای سه گانه ،ظاهری هستند وقدرتی ندارند ودراین –مملکت فقط امر ما اجرامی شود--/ مجنون برای دنیا بی ضرر تره تاجانی: هنرمندان به ظاهر دیوانه برای دنیا ازقدرت مندان آدم کش بی ضررتر هستند / جانی:جنایتکار/ سرخیلی ها رابرباد داده: خیلی ها راکشته/ کلاه دِمُده ی :کلاه ازمُدافتاده/ اعلی حضرتا،کباب یخ کرد؛ ازدهن میفته (کنایه ) .: ای پادشاه بزرگ کباب سردشد بی مزه می شود/ با هاس :بایست ،باید/ باب دندون :مطابق میل/ رضا خان—تو سرچهارتا شاه رو خوردی: یعنی تو مرگ چهار شاه رادیدی/ حقاً رسم تازه ای است که ملوک ،مددکارملک الموت باشند: به راستی رسم جدیدی است که پادشاهان یاور عزراییل باشند.(طنز)/گوشت شیشکه:گوشت گوسفندیک ساله/  خوابی براش دیدم:کنایه ازنقشه ای برای اوکشیده ام/ ربّ النوع: پروردگارنوع،نمونه ی برجسته، درنظرمشرکان ؛مثلاًخدای درختان،خدای آتش /ربّ النوع وجاهت: خدای زیبایی / مهمل:سخن بی معنی / عبودیّت:بندگی/ صورت گر:نقّاش/ تمثال:صورت نقّاشی شده،مجسمه،تندیس/ شمایل:صورت،چهره/ صناعت بدیع:هنرهای نو /رعشه:لرزش/ باحکم اعدام ،دیگرسرافرازمان می فرمایند: ایهام دارد1-سرافرازمان می کنند 2   - سرمارا برفرازدارمی برند./ شاه شهید:منظورناصرالدین شاه/پرده ها:نقّاشی ها/ خبط: بی راه رفتن،کژ رفتن/ سی کرور گره گوری: کنایه ازافرادبدبخت وسیاه بخت ،(کور،کچل،لاغروسیاه) معادل 15میلیون نفر(هرکروربرابراست باپانصدهزارنفر) /عوام قصّه ها راپرداخته اند:مردم بی سواد قصه ها راگفته اند/ صنایع مستظرفه: هنرهای ظریف مانند: نقّاشی،مجسمه سازی و.../مُطاع: کسی که فرمان اورامی برند/ قماش: گروه،طبقه ونوع/ پهلوی اهل من بمیرم وتو بمیری نیست: کنایه ازپهلوی اهل کوتاه آمدن واهل تعارف نیست/ نظمیّه : معادل نیروی انتظامی امروز/ همش رایه جابالامی کشم: کنایه ازهمه اش رامصادره می کنم/ شأن : مقام، / بوم: زمینه ی نقّاشی ،صفحه ی نقّاشی/ مرتیکه : مردکه ،مردفقیروبی ارزش/                                                                                                                                  آورده اندکه ...                                                                                                                  //طرّاران :دزدان/  / عزیمت شکارمی دارد:   قصدشکاردارد/ او درکسوت اهل صلاح است: او درلباس صالحان است /زاهدنمی نماید: زاهدوپرهیزگاربه نظرنمی رسد /وزاهدان دست ولباس خود رااز آسیب اوصیانت واجب بینند: وپرهیز گاران دست ولباس خود را ازتماس باسگ نگه می دارند/ازاین نسق: به این ترتیب/ شاید فروشنده ی این جادو بوده است: شایدفروشنده ی این گوسفند جادوگر بوده است/ درجمله گوسفندرابگذاشت: فوراً گوسفندرا رها کرد/                                                                     خودآزمایی درس سوم                                                                                                                         

1-صفحه ی 16 سطر 13 و14 همچنین صفحه ی 17 دو سطر آخر و                                          2- شخصی حراف ، چاپلوس ، حسود و نوكر صفت                                                                          3-الف لحن خشن رضا شاهی كه بیشتر حالت محاوره ای دارد ب) لحن سنگین و با وقار و ادبی كمال الملك ج) زبان معیار (توضیحات نویسنده در متن)                                                                         4 - صفحه ی 17 سطر 10 تا 15 صفحه ی 15 سطر 16 تا 18

5- تابلوی خود را از روی بوم برداشت و بر زمین گذاشت وگفت: «استادتویی ،هنراین فرشه ،شاه کاراین تابلوست  این كار نشانه ی تواضع در مقابل افراد شایسته و گمنام و ارزش نهادن به هنر و هنرمندی دیگران است.                                                                                                                                         

ادبیّات داستانی

درس چهارم                                                                                                                              ((((((((((((((((((((((((((((((((((((((داستان گاو  :)))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))                                                                                                                 لحن داستان طنزآلود است و یادآور لحن داستان های جمال زاده است. "توجه جمعی از اهل قلم به روستا تصویر زندگی ساده ی روستایی را در ادبیات فارسی معاصر بیش از پیش منعكس كـرده و جلـوه و صفـایی دیگـر بـه بـرخـی از آثـار ادبـی بخشیده است."(11) غلامحسین ساعدی (1364 – 1314) از معدود كسانی است كه با نوشتن آثاری از زندگی روستائیان فقیر و مردم فرودست و لایه های پایین اجتماع نام خود را در ردیف نویسندگان بزرگ عصر خود ثبت كرده است.

ساعـدی ضمن اینكه داستان نویس است نمایشنامه نویس بزرگی هم به شمار می رود در این باره خودش می گوید

"آن موقع خجالت می كشیدم كه بگویم هم قصه می نویسم و هم نمایش نامه. لذا نام مستعاری برای خودم پیدا كردم این نام مستعار گوهرمراد بود .... همین طوری كه توی قبرستان می چرخیدم چشمم به سنگ قبری خورد كه گود افتاده بود و روی آن پُر از خاك و گل بوده، آن را تمیز كردم. رویش نوشته شده بود : گوهر دختر مراد و از این جا بود كه نام گوهرمراد را برای نمایشنامه نویسی انتخاب كردم" (12) ساعدی در تبریز به دنیا آمد. روان پزشكی خواند اما مثل چخوف به نوشتن روی آورد و برای همین نیز "دنیای داستان های او دنیای غم انگیز، نداری، خرافات، جنون و وحشت و مرگ است. دهقانان كنده شده از زمین، روشنفكران مردد و بی هدف، گداها و ولگردهایی كه آواره در حاشیه ی اجتماع می زیند به شكلی زنده در آثارش حضور می یابند تا جامعه ای ترسان و پریشان را به نمایش بگذارند." (13)

عزاداران بیل یكی از داستان های ساعدی است كه از هشت قصه ی پیوسته ساخته شده است. داستان گاو قصه ی چهارم این كتاب است.

در این داستان قهرمان اصلی مشدی حسن، گاو خود را از دست می دهد. زن مشدی بیشتر نگـران شـوهـر خـود است تا مرگ گاو. روستائیان برای اینكه تحمل مرگ گاو را بر مشـدی حسن آسان سازند به دروغ می گویند كه گاو دررفته است اما وقتی می بیننـد مشـدی حسن نمی خـواهـد فقدان گاو را باور كند حقیقت قضیه را برملا می سازند. ولی باز او گوشش به این حرف ها بدهكار نیست و نمی خواهد مرگ گاو را به خود بقبولاند. در نتیجه برای پیداكردن گاو, خود تبدیل به گاو می شود و جان خود را نیز از دست می دهد.

درون مایه این داستان توصیف فقر اقتصادی و فرهنگی جامعه است كه زندگی را آنچنان بر مردم مشقت بار كرده كه انسان در عالم خیال خود را گاو می پندارد. به عبارتی از خود بیگانه می گردد.شخصیت ها حین حركت داستان به سوی اوج و بحران معرفی می شوند. مشدی حسن كه شخصیت اصلی داستان است و زن مشدی حسن، مشدی طوبا، مشدی بابا، كدخدا، مشدی جبار و اصلان كه راه و چاره ای نسبتاً معقولی پیشنهاد می كند ساده و به عبارت دیگر خل وضع هستند.لحن داستان گزنده و با طنز تلخ پیش می رود و داستان با زاویه دید سوم شخص نوشته شده است.                                                                                                                                                   .                                                                                                          ( صمد رحمانی )        غلام حسین ساعدی از جمله داستان پردازان ونمایش نامه نویسان معاصراست که طبع خویش رادرعرصه های گوناگون آزموده است:                                                                                    1-داستان کوتاه: "داستان كوتاه اثری است كوتاه كه در آن نویسنده به یاری یك طرح منظم, شخصیتی اصلی را در یك واقعه ی اصلی نشان می دهد و این اثر بر روی هم تأثیر واحدی را القا می كند."(3) داستان هدیه ی ناتمام اثر رابرت زاكس در كتاب ادبیات سال اول دبیرستان نقل شده است. انتخاب این داستان برای این گروه سنی بسیار مناسب است زیرا با روحیه ی جوانان شانزده ساله یا كمی پایین تر همخوانی خوبی دارد. خود قهرمان اصلی داستان هم به نام "نیك" 14 ساله است. هدیه ناتمام : شخصیت های داستان عبارتند از راوی داستان كه ده ساله است. برادر بزرگ او كه چهارده سال دارد. پدر آنها یك كارگر فقیر است و مادرشان یك زن خانه دار و زحمتكش و صبوری است. راوی داستان خواهان بهبود زندگی است اما برادر بزرگ خواهان تسكین این زندگی طاقت فرسا است.لحن داستان با صمیمیت ماجرای قصه را پیش می برد. زاویه ی دید اول شخص است كه از زبان یكی از شخصیت ای داستان بازگو می گردد.طرح داستـان بدین صورت است كه خـانواده ای با مشقت و سختی بـه سر می برند اما در وسط نسبتاً فرجی در زندگی آنها به وجود می آید به طوری كه بچه ها بتوانند برای مادرشان هدیه كوچكی به عنوان روز مادر تهیه كنند. روای داستان یك شانه ی زیبا می خرد اما نیك پسر بزرگتر برای اینكه رنج مادر را تخفیف دهد یك سطل زمین شویی می خرد "نیك" هدیه خود را قبل از راوی ارائه می كند و مادر را افسرده و متأثر می سازد و خودش هم اندوهگین می گردد. امـا پدر مطابق معمول در داستان كوتاه پیچی به داستان می دهد بدین معنی كه توضیح می دهد این سطل كار ما را آسان می كند به اضافه ی اینكه "نیك" از این به بعد كار زمین شویی را خودش عهده دار خواهد شد. مادر از این توضیح بسیار شرمنده می شود و می گوید :"آه : من چه قدر نادانم. نیك را بوسید و از او تشكر كرد"(4) راوی داستان تحت تأثیر جو قرار می گیرد و از ارائه هدیه زیبای خود چشم پوشی می كند زیرا احساس می كند اگر هدیه زیبایش را نشان دهد باز سطل زمین شویی را به همان سطل زمین شویی تبدیل می كند و دوباره آن را از چشم می اندازد. با لحنی آمیخته به اندوه می گوید : "نصف سطل زمین شویی هدیه من است" در نتیجه درون مایه ی داستان را كه ایثار و فداكاری است در پایان به حد اعلای خود می رساند به طوری كه "نیك با چشم هایی كه از محبت سرشار بود, به من نگاه كرد.(صمدرحمانی )                                                    2- رمان: هرگاه نویسنده به کمک تخیّل وقدرت هنری خودوبا اطلاعات عینی واقعی خوداز شخصیِت ها ، دست به آفرینش ادبی بزند این گونه داستان های بلندرا«رمان »می گویند. مانند: سووشون،کلبه ی عموتم ،بینوایان و... /رمان نویسان مشهورمعاصرفارسی{1-محموددولت آبادی نویسنده ی رمان کلیدر.

2- علی محمدافغانی نویسنده ی رمان های شوهر آهوخانم،شادکامان درّه ی قره سو،شلغم میوه ی بهشته و بوته زار3- بزرگ علوی نویسنده ی رمان چشم هایش و.../ 3 - پانتومیم: (نمایش صامت )نمایشی که با حرکت خاص دست ها ولبها وتکان دادن سراجرامی شود. / ونمایش نامه و فیلم نامه و                                           تک نگاری :       ( تک نگاری درواقع یک نوع توصیف واقعی است که درآن تحقیقی اجتماعی ومردم شناسانه درموردیک محل ومنطقه ی خاص  صورت می گیرد که نویسنده بادقت وکاوشگری خاص یک محقق ،به بررسی ومشاهده ی همه ی جوانب وویژگی های یک منطقه ومردم ساکن درآن می پردازد . )/ غلام حسین ساعدی اهل تبریزونویسنده ی پرکاروآثاراو عبارتنداز: چوب به دست های ورزیل ،                 آی با کلاه آی بی کلاه، عزاداران بیل و گور وگهواره،توپ وترس ولرز./ این داستان درکتاب عزاداران بیل آمده است. ///// توضیحات درس چهارم//////        بهت زده: شگفت زده/ دورزن مشدی حسن حلقه زدند: دوراوجمع شدند/ چه خاکی به سرم بریزم: کنایه ازچه کارکنم/ خیک آب:مشک،ظرف آب /مال بند: دوقطعه چوب درازکه اسب رابه گاری می بندند / بوشومی شنفم: حس آمیزی (آمیختگی حس بویایی وشنوایی ) / دماغت چاق :حالت خوبه / چاق بودن دماغ: کنایه از سرخوشی،نشاط و تندرستی/ شلنگ می انداخت : قدم های بزرگ برمی داشت/ عقلا مونوبریزیم روهم: باید هم فکری کنیم/ تحکّم: از روی قدرت دستوردادن/ جُثّه :هیکل/ پستو: اتاقکی که پشت اتاق نشیمن می ساختند واشیا ولوازم خانه را درآن می نهادند صندوق خانه وانباری هم می گفتند/

1-صفحه ی 28 سطر 11 تا پایان بند

2- به علت انس و دلبستگی بیش از حد به گاو و چون گاوش همه ی زندگی اش است و نمی خواهد كه باور كند.

3-از خود بیگانگی كه موجب گریز از واقعیت می شود جهل و فقر نا بسامانی های اجتماعی زندگی درد بار روستاییان. 

4- در داستان نظامی عروضی بزرگ زاده ای را می بینیم كه به علت بیماری مغزی (مالیخولیا) خود را گاو می پنداشت كه بوعلی سینا با ابتكار خود او را مداوا نمود ، اما در این داستان شخصی را می یابیم كه با از دست دادن همه ی سر مایه ی خود ، خود را گاو می پنداشت و در نهایت به مرگش منتهی شد.