درس پنجم

درس پنجم                                                                                                                                                 (((((((((((((((((((((((((((((((((((((گل دسته ها وفلک )))))))))))))))))))))))))))))))))))))                                                                                                                     مضمون درس : ((کمال جویی وعروج ))                                                                                                     

گلدسته ها و فلك :داستان گلدسته ها و فلك نوشته ی جلال آل احمد از مجموعه ی پنج داستان او انتخاب شده است. داستان با اصل غافل گیری و بدون مقدمه شروع می شود. آنچه در این داستـان مـا را مجـذوب مـی كند "لحـن نیرومنـد داستـان است كه بیش از موضوع داستان خود را به چشم ما می كشد.(14) گلدسته هایی كه سربه فلك كشیده اند، فكر راوی داستان را در كلاس و حیاط مدرسه به خود جلب می كند. او نمی خواهد مثل سایرین نسبت به آنها بی اعتنا بماند. رهایی از محدودیت خانه و جامعه و رفتن به بالای گلدسته ها حالت نمادین به داستان داده است. عنوان داستان بیانگر نوعی ایهام است زیرا فلك هم به معنی آسمان است و هم به معنی چوب فلك                                                                 

درس پنجم                                                                                                                                                 (((((((((((((((((((((((((((((((((((((گل دسته ها وفلک )))))))))))))))))))))))))))))))))))))                                                                                                                     مضمون درس : ((کمال جویی وعروج ))                                                                                                     

گلدسته ها و فلك :داستان گلدسته ها و فلك نوشته ی جلال آل احمد از مجموعه ی پنج داستان او انتخاب شده است. داستان با اصل غافل گیری و بدون مقدمه شروع می شود. آنچه در این داستـان مـا را مجـذوب مـی كند "لحـن نیرومنـد داستـان است كه بیش از موضوع داستان خود را به چشم ما می كشد.(14) گلدسته هایی كه سربه فلك كشیده اند، فكر راوی داستان را در كلاس و حیاط مدرسه به خود جلب می كند. او نمی خواهد مثل سایرین نسبت به آنها بی اعتنا بماند. رهایی از محدودیت خانه و جامعه و رفتن به بالای گلدسته ها حالت نمادین به داستان داده است. عنوان داستان بیانگر نوعی ایهام است زیرا فلك هم به معنی آسمان است و هم به معنی چوب فلك.                                                                  دو كودك به كمك همدیگر خود را به بالای گلدسته ها می كشانند به عبارتی خود را می خواهند به فلك بكشانند كه بعد از پایین آمدن به فلك كشیده می شوند.                                                                   شخصیت داستان یكی راوی است كه یك كودك با جرأت و اهل عمل است اما شخصیت دیگر داستان یعنی اصغر با همه ادعاهایش چندان مرد میدان نیست. سایر شخصیت ها مثل مدیر، فراش و بچه های مدرسه در حاشیه ی داستان قرار گرفته اند و نویسنده از بالا به آن نگریسته است. زاویه ی دید داستان به طریق اول شخص تنظیم شده است.                                                                                                 درون مایه ی داستان شكستن سنت های مرسوم زمان و گریز از یكنواختی فضای موجود است كه با لحن صمیمی و در لباس برگشت به دوران كودكی بیان شده است.                                                             شروع و اوج داستان (وقتی به گلدسته ها می رسند) و پایان نیرومند آن, این داستان را یكی از داستان های خوب ادبیات معاصر ایران رقم زده است. // گل دسته ایهام دارد: {1-گل دسته های مسجد             2 - بچّه های که مثل دسته ی گل پاک وباصفایند /// فلک ایهام دارد: { 1-آسمان 2- وسیله ی تنبیه //توی چشممان بودند :کنایه ازجلب توجّه کردن/ / پاپی می شد : دنبال می کرد،پیگیربود/ گل دسته ها توی چشمت بود: گل دسته ها رامی دیدی/ چنگی به دل نمی زد: زیباو دلربانبود/ / گُله به گُله: جابه جا // نخراشیده وزُمخت: بی تناسب وبدقواره،ناهنجارودرشت/ / متولّی: سرپرست/ /ازبس میل گرفت نصف    تنش لمس شد: ازبس که میل ورزشی رادرزورخانه بلندکرده بود نیمی ازبدنش بی حس شده بود/ من محل نگذاشته بودم: توجه واعتنا نکرده بودم/ حوصله ی معلممان سر رفت: صبرش تمام شد/ سُقُلمه: ضربه ای که زیر بغل زده می شود/ کندوکوکردیم: عامیانه ی کندوکاو به معنی جستجو ودراین جا یعنی باقفل درور رفتیم/ تک وتوک: برخی/ / خطّ ونشون: کنایه ازتهدیدکردن/ / پدرمونودرمی آره : یعنی درست وحسابی مارا تنبیه می کند زورخونه چه دخلی داره به این گل دسته ی قراضه: رفتن به زورخانه چه ربطی به این گل دسته های کهنه وقدیمی دارد/ تویون:تاوان دادن/ یک هو به صرافت افتادم: ناگهان متوجه موضوع شدم ،به فکرانجام کاری افتادم // هی زدوآی زد: اشاره به زیادزدن/ / بی هوا: یک مرتبه //سرم راگرداندم به سمت گل دسته هاکه سربریده ونیمه کاره درآسمان رهاشده بودند: گل دسته دارای تشخیص است. //

1- گل دسته ها ( 1- مناره ها 2- بچه ها) فلك ( 1- آسمان 2- نوعی ابزار تنبیه )

2- لحن داستان كودكانه است ، از طریق گفته های كودكانه به طرح موضوع اصلی پرداخته است البته برای شخصیت های دیگر نیز لحن ویژه ای به كار برده است.

3- بله زیرا مواردی چون فلك، مناره ، پله ، می توانندمفاهیم رشد ، كمال  و عروج را القا كنند و این دو می توانند نماد كسانی باشند كه می خواهند به رشد و تعالی برسند . و مدرسه می تواند نماد جامعه باشد . از طرفی نمایانگر مفاهیمی چون محرومیت های اجتماعی ، وجود محدودیت های جامعه ، قوانین سلیقه ای نیز هست.

4- اصغر نماد افراد پر ادعا اما در عمل ناتوان و ترسو و متكی به دیگران . راوی فردی كنجكاو و جستجوگر و بی باك است . (قهرمانان با توجه به موقعیت سنی و اجتماعی خود ، دارای صداقت كودكانه و همان شیطنت های زمان تحصیل كه نویسنده  توانسته است شخصیت آن ها را به طور كامل در ذهن بگنجاند)

5- از اصل غافل گیری استفاده نموده و مستقیما وارد اصل ماجرا شده است و همچنین به كار گیری ایهام لطیف در عنوان درس به زیبایی آن افزوده است.

درس ششم                                                                                                                                      قاضی بست                                                                                                                             آثاربزرگ ادبی از زوایای مختلفی بررسی می شود :                                                                         1-نقدلغوی:    بررسی زبان واصول وقواعدآن .                                                                               2-نقدفنّی:         بررسی آرایه ها وزیبایی های ادبی درآثار                                                              .3-نقداخلاقی:       بررسی ارزش های اخلاقی درآثارادبی .                                                                                                                                           مضمون درس:  « بیان درست کاری وپاک دامنی قاضی بست »                                                                                                                 1) و روز دوشنبه، هفتم صفر، امیر مسعود سحرگاه، سوار اسب شد و با بازان و یوزپلنگان شکاری و چاکران و هم نشینان و نوازندگان و خوانندگان به کنار رود هیرمند رفت؛ و غذا و شراب بردند و شکار زیادی به دست آمد زیرا تا هنگام چاشت (بین صبح و ظهر) مشغول شکار بودند. سپس، به کنار آب فرود آمدند و خیمه ها و سایبان ها را بر پا کردند. غدا خوردند و شراب نوشیدند و بسیار خوش گذراندند.//برنشست:سوارشد/ /شبگیر: صبح زود،سپیده دم/ /کران: کرانه وساحل // بازان: پرندگان شکاری// یوزان: یوزپلنگ ها// حشم: خدمت کاران ،چاکران ،گروه چاکران // ندیمان: پیش خدمتان ،نزدیکان// حشم وندیمان: دراینجا یعنی اطرافیان// مطربان: نوازندگان// چاشت گاه: زمان میان دووعده ی اصلی غذا// چاشت: غذای میانه ی روز// شراع:بادبان کشتی ،سایه بان// نان خوردند: مجازاً غذا خوردند// دست به شراب کردند: کنایه ازبه عیش ونوش پرداختند//                                                                                                                                                 2) اتّفاقا، پس از نماز، امیر مسعود کشتی ها را خواست و ده قایق کوچک آوردند. یکی از قایق ها بزرگ تر و برای نشستن امیر بود و بسترها را مهیّا کردند و سایبانی بر آن کشیدند. و امیر به آن جا رفت و از هر نوع مردم در کشتی های دیگر بودند و هیچ کس خبر نداشت. ناگهان، متوجه شدند که چون آب فشار آورده و کشتی پر شده بود، شروع به پاره پاره شدن و فرو رفتن کرد. زمانی آگاه شدند که نزدیک بود کشتی غرق شود. بانگ و آشوب و فریاد برخاست. امیر بلند شد و خوشبختانه کشتی های دیگر به او نزدیک بودند. هفت هشت تن از آن ها پریدند و امیر را گرفتند و به کشتی دیگری رساندند و بسیار کوفته و مجروح شد و پای راست او زخمی گشت؛ بـه گونه ای که به انـدازه ی یک کمربنـد پوست و گوشت جـدا شد و چیـزی نمانده بود که غرق شود. امّا خداوند پس از نشان دادن قدرت، رحمت کرد؛ و جشن و شادی ای به آن فراوانی، تیره و مکدّر شد و وقتی امیر به کشتی رسید، کشتی ها را راندند و به کناره ی رود رساندند.// از قضای آمده: اتّفاقاً// ناو: قایقی کوچک که از درختی میان تهی سازند// ناوی ده: ده قایق وناو// از قضای آمده: قید نشانه دار// جامه ها: بسترها،گستردنی ها// نشست او:نشستن وسوارشدن او// نشست مصدرمرخّم// از هردستی: از هرگروه وطبقه ای // آب نیروکرده بود: آب هیرمند طغیان کرده بود (طوفانی شده بود) دریدن: شکافتن،پاره شدن// نشستن ودریدن گرفت: شروع به نشستن وغرق شدن وپاره شدن کرد// هزاهز:فتنه ای که مردم رابه جنبش درآورد،آشوب وغوغا// غریو:فریاد// غرقه خواست شد: نزدیک بودکه غرق شود// هنرآن بود:بخت یار بود،خوش بختانه // درجستند: پریدند// بِرُبودند: گرفتند ،با چالاکی نجات دادند// نیک کوفته شد: وبسیارکوفته ومجروح شد،  نیک قیداست به معنی به شدّت  // افگار:مجروح،زخمی// دوال: لایه ،تکّه (دراینجا) ودراصل به معنی تسمه// ایزد:خداوند// رحمت کرد: رحم نمود نکته ی دستوری: رحمت کرد فعل مرکب نیست زیرا جزء همراه فعل گسترش پذیر است.وازطرفی کردن درمفهوم نمودن فعل مرکب نمی سازد  // نمودن قدرت: قدرت نمایی // سوری: شادی // تیره شد: کنایه از ناگوار ومکدّر شد// توضیح این که جمله ی «سوری وشادی به آن بسیاری ، تیره شد. » جمله ی سه جزیی بامسند است. //                                                                                                                        3) و امیر که از مرگ نجات یافته بود، به خیمه آمد و لباس هایش را عوض کرد و خیس و ناخوش شده بود و سوار اسب شد و سریع به قصر آمد زیرا خبری بسیار ناراحت کننده در لشکرگاه افتاده بود و اضطراب و پریشانی زیادی به پا شده بود و بزرگان و وزیر برای استقبال رفتند. وقتی پادشاه را سالم یافتند، فریاد و دعا از سپاهی و رعیّت بلند شد و آن قدر صدقه دادند که اندازه و حساب نداشت. //جامه بگردانید : لباس عوض کرد// تروتباه شده بود: خیس وناخوش شده بود// ازآن جهان آمده: کنایه ازمرگ نجات یافته // تروتباه شدن : کنایه ازناخوش شدن //کوشک: قصر// سخت ناخوش :بسیارناگوار// که:زیراکه // تشویش:نگرانی // درلشکرگاه:درمیان لشکریان// اعیان:بزرگان// لشکری: سپاه،نیروهای نظامی// رعیّت: مردم // وچندان صدقه دادند که آن را اندازه نبود: وآن قدرصدقه دادند که حدّ وحساب نداشت// نکته ی دستوری: تکواژ «ی » درلشکری  تکواژ اشتقاقی است چون صفت نسبی ساخته است//                                                                                                                             4) و روز دیگر امیر دستور داد تا به سبب این حادثه ی بزرگ و دشوار که افتاد و سلامتی که به آن پیوسته شد نامه ها به غزنین و تمام مملکت بنویسند و فرمان داد تا به شکرانه ی این سلامتی یک میلیون سکّه ی نقره در غزنین و دو میلیون سکّه ی نقره در سرزمین های دیگر، به نیازمندان و درویشان بدهند و نامه نوشته شد و به امضای امیر استوار و محکم شد و مژده دهندگان رفتند.// جمله ی مملکت: همه ی کشور/ /صعب:سخت ودشوار/ /مقرون شد:همراه گشت،پیوسته شد/ مثال داد: فرمان داد/ مستحقّان: نیازمندان ،بینوایان / درویشان: فقیران / نبشته آمد:  فعل مجهول به معنی نوشته شد / / توقیع:امضا/ /مؤکّد گشت:محکم وتأیید شد // مبشّران: مژده دهندگان، قاصدان// درجمله ی «وروزپنجشنبه ،یازدهم صفر، امیر راتب گرفت. » یازدهم صفر- نقش بدلی دارد. //                                                                                                                                           5) و روز پنجشنبه، یازدهم صفر، امیر دچار تب سوزانی شد و هذیان بر امیر غلبه کرد، به گونه ای که نتوانست اجازه ی دیدار و ملاقات دهد و از مردم پنهان شد، به جز از پزشکان و چند تن از خدمتکاران مرد و زن، و دل ها بسیار حیران و نگران شد تا حال امیر چگونه می شود.//محجوب گشت:پنهان شد،ممنوع الملاقات شد/ تب سوزان: تب شدید/ سرسامی افتاد:دچارسرگیجی وسردردشد/// باردادن:   اجازه ی ملاقات دادن/ /متحیّر: سرگردان وپریشان /                                                                          6) از زمانی که این کسالت و بیماری پیش آمده بود، بونصر به خطّ ِ خود از نامه های رسیده، موضوعات مهم را بیرون می آورد و به خاطر زیادی موضوعات مهم، آن چه را که ناپسند نبود به دست من به اندرون خانه می فرستاد و من آن را به آغاجی خادم می دادم و سریع جواب می آوردم و امیر را اصلاً نمی دیدم تا زمانی که نامه هایی از پسران علی تکین آمد و من موضوعات مهم آن نامه ها را بردم و مژده ای بود. آغاجی گرفت و پیش امیر برد. پس از یک ساعت، بیرون آمد و گفت: «ای ابوالفضل، امیر تو را می خواند.»عارضه : بیماری/ عارضه افتاده بود: بیماری پدیدآمده بود/ /نُکت:خلاصه ،مطلب مهّم // چیزی که دراوکراهیتی نبود:آن چه راکه نا پسند نبود/کراهیت: مطالب ناخوش آیند،خبر بدوناگوار // فرود سرای: داخل دربار// خیرخیر:تندوسریع /خیرخیر: قیدحالت است// بشارت: مژده// ندیدمی: نمی دیدم فعل ماضی استمراری ساخت کهن// توضیح: بونصرمشکان دبیررسایل دربارسلطان محمودوسلطان مسعود واستاد ابوالفضل بیهقی که مردی نیکو وبزرگی بوده است// آغاجی خادم : خدمت کارمخصوص سلطان مسعود غزنوی// پیش برد: یعنی پیش امیربرد/ می بخواند: فعل مضارع اخباری ساخت کهن//                                                                                                                                            7) پیش رفتم. دیدم خانه را تاریک کرده و پرده هایی از جنس کتان آویزان کرده و خیس نموده و شاخه های بسیاری قرار داده و تاس های بزرگ پُر یخ بر بالای آن نهاده بودند و امیر را دیدم که آن جا بر بالای تخت نشسته است، در حالی که پیراهن نازک کتانی بر تن و گردن بندی کافور در گردن داشت و بوالعلای پزشک را آن جا پایین و کنار ِ تخت نشسته دیدم.//پرده های کتّان: نوعی پرده از جنس پارچه ی کتان// تاس:کاسه،ظرف// زَبَر: بالا// ترکرده: خیس ونمناک کرده// پیراهن توزی: پیراهن تابستانی نازک ازکتان منسوب به شهرتوزدراستان فارس/ /مخنقه: گردن بند،قلّاده// عِقد :گردن بند/ عقدی همه کافور: گردن بندی ازکافور(کافور: مادّه ای سفید رنگ که خاصیّت طبّی داشته وتب بُربوده وبرای غسل میّت از استفاده می شود// بوالعلای طبیب :پزشک مخصوص سلطان مسعودغزنوی//                                                                  8) امیر گفت: «به بونصر بگوی که امروز تندرست و سالم هستم و در این دو سه روز اجازه ی ملاقات داده می شود زیرا بیماری و تب به طور کامل از بین رفته است.»//دُرستم : تندرست وسالم هستم// بارداده آید: اجازه ی ملاقات داده شود .فعل داده آید: فعل مضارع مجهول است وساخت کهن دارد// علّت زایل شد: بیماری ازبین رفت// بونصر رابگوی: یعنی به بونصربگوی پس بونصر نقش متممی دارد//                                                                                                            9    ) من بازگشتم و آن چه پیش آمد، به بونصر گفتم. بسیار شاد شد و خداوند - بزرگ و گرامی- را به خاطر سلامتی امیر سجده ی شکر کرد و نامه نوشته شد. نزدیک آغاجی بردم و اجازه ی ورود به من داده شد، تا سعادت دیدار چهره ی مبارک پادشاه دوباره نصیبم شد و امیر آن نامه را خواند و ظرف مرکّب خواست و امضا کرد و گفت: «وقتی نامه ها فرستاده شد، تو برگرد زیرا پیامی در خصوص موضوعی برای بونصر دارم که باید به وسیله ی تو داده شود.»//آن چه رفت: آن چه پیش آمد،جریان// عزّ وجل: عزیز وبزرگوار// وسجده ی شکر کرد خدای را :وبرای خداوندسجده ی شکر به جای آورد /خدای نقش متمم دارد// سخت شادشد: بسیارشادشد .سخت قیداست // نبشته آمد :نوشته شد فعل مجهول ماضی ساده ساخت کهن // همایون: خجسته  فرخنده// خداوند: دراینجا امیروپادشاه// توقیع: امضا //دوات خواست: ظرف مرکّب خواست// گسیل کرده شود: فرستاده شود// دربابی: درباره ی موضوعی // داده آید : داده شود (فعل مجهول )                                                                                        01) گفتم «همین کار را می کنم.» و با نامه ی امضا شده بازگشتم و این احوال را به بونصر گفتم. //حال ها : جریان،ماجرا// نامه ی توقیعی: نامه ی امضا شده//                                                              11) و این مـرد بـزرگ و نویسنـده ی باکفایت، با شادمانی شـروع به نوشتن کـرد. تا نـزدیک نماز ظـهر از این کارهای مهم فارغ شده و گروه نوکران و سوار را گسیل کرده بود. پس نامه ای به امیر نوشت و هر چه کرده بود، شرح داد و به من داد.//دبیر:نویسنده/ کافی: باکفایت،لایق وشایسته// به نشاط: باشادابی// قلم درنهاد: کنایه ازشروع به نوشتن کرد// نماز پیشین: نماز ظهر// مهمّات: کارهای مهمّ // فارغ شده بود: به انجام رسانده بود// خیلتاشان: گروه چاکران// سوار: پیک ،نامه رسان// گسیل کرده :فرستاده// رُقعت: نامه //مراداد: به من داد من نقش متممی دارد//                                                        12) و نامه را بردم و اجازه ی ورود به من داده شد و رساندم و امیر نامه را خواند و گفت «خوب است.» و به آغاجی خادم گفت «کیسه ها را بیاور!» و به من گفت «بگیر؛ در هر کیسه هزار مثقال تکّه ها و پاره های طلاست. به بونصر بگو که طلاهایی است که پدر ما از جنگ هندوستان آورده است و بت های طلایی را شکسته و ذوب و تکّه تکّه کرده است و حلال ترینِ مال هاست. و در هر سفری برای ما از این طلا می آورند تا صدقه ای که می خواهیم بدهیم حلال بی شک و تردید باشد از این طلاها می دهیم؛ و می شنویم که قاضی بست، بوالحسن بولانی، و پسرش، بوبکر، بسیار تهیدست هستند و از کسی چیزی نمی گیرند و زمین زراعتی اندکی دارند. یک کیسه باید به پدر داد و یک کیسه به پسر، تا برای خود زمین زراعتی ِ حلال ِ کوچکی بخرند و بهتر و راحت تر بتوانند زندگی کنند و ما مقداری از حقّ این نعمت تندرستی که بازیافتیم، به جا آورده باشیم.» //نیک آمد: خوب است// زرپاره: تکّه ی طلا/ / مثقال: واحدوزن حدود24 نخود ویک شانزدهم سیر(سیر: مقیاس وزن معادل 16 مثقال یا 75 گرم ) //بستان:بگیر/ غزو:جنگ/ بتان زرین: بت های ازجنس طلا/ بگداخته :ذوب کرده// پاره کرده: تکه تکه کرده / حلال بی شبهت: حلال بی شک وشبهه ،حلال صد درصد / / صدقه: آن چه درراه خدا به بینوایان دهند.// بیاورند: می آورندمضارع اخباری // ضیعت: زمین زراعتی// ضیعتک: زمین زراعتی اندک/                                  فراخ تر: آسوده تر،راحت تر // باز یافتیم: به دست آوردیم/ لختی: اندکی،مقداری// گزارده باشیم: به جا آورده باشیم //

13) من کیسه ها را گرفتم و به نزد بونصر بردم و حال را شرح دادم.// حال باز گفتم : ماجرا را باز گو کردم /

14) بونصر دعا کرد و گفت: «پادشاه این کار را بسیار نیکو انجام داد و شنیده ام که بوالحسن و پسرش گاهی به خاطر ده سکّه ی نقره درمانده هستند.» و به خانه برگشت و کیسه ها را با او بردند و پس از نماز، کسی را فرستاد و قاضی بوالحسن و پسرش را خواند و آن ها آمدند. بونصر پیام امیر را به قاضی رسانید.// درمانده اند: درمانده هستند//

15) قاضی بسیار دعا کرد و گفت: «این بخشش و انعام مایه ی افتخار من است. آن را پذیرفتم و پس دادم زیرا به دردِ من نمی خورد و قیامت بسیار نزدیک است، نمی توانم حساب آن را پس بدهم و نمی گویم که به آن ها نیاز ندارم امّا چون به آن چه دارم و کم است قانع هستم، گناه و عذاب این مال چه به دردِ من می خورد؟»//صلت: هدیه ،بخشش// فخراست: مایه ی افتخار من است// مرابه کارنیست: به دردمن نمی خورد// و قیامت  سخت نزدیک است: وقیامت بسیار نزدیک است // وزر:گناه// وبال: عذاب//

16) بونصر گفت: «شگفتا، طلایی که سلطان محمود با جنگ از بتخانه ها به وسیله ی شمشیر آورده و بت ها را شکسته و تکّه تکّه کرده و خلیفه گرفتن آن را جایز می داند، آن طلاها را قاضی نمی گیرد؟»// ای سبحان الله : شگفتا (درزبان فارسی شبه جمله وبرای تعجّب به کارمی رود)/ /امیرالمومنین: دراینجاخلیفه ی بغداددرزمان سلطان مسعود(القادربالله )

17) قاضی گفت: «زندگی سرور ِ ما دراز باد؛ وضع خلیفه فرق می کند زیرا او صاحب ولایت است و خواجه با امیر محمود در جنگ ها بوده است و من نبوده ام و بر من پوشیده است که آن جنگ ها بر اساس سنّت و روش پیامبر (ص) است یا نه. من این طلاها را نمی پذیرم و مسئولیّت این را به عهده نمی گیرم.»// خداوند: امیر مسعود/ / وخواجه باامیرمحمودبه غزوها بوده ومن نبوده ام: منظورازخواجه بونصرمشکان است که استاد بیهقی بوده // خداوندولایت: صاحب ولایت // نپذیرم: قبول نمی کنم ،نمی پذیرم// مصطفی: برگزیده//

18) بونصر گفت: «اگر تو قبول نمی کنی به شاگردان خود و به نیازمندان و درویشان بده.» //مستحقّان :نیازمندان// درویش:فقیر//

19) قاضی گفت: «من هیچ نیازمندی را در بُست نمی شناسم که طلا را بتوان به آن ها داد و این چه کاری است که طلا را کس دیگری ببرد و من در قیامت حساب آن را پس دهم؟ به هیچ حال این مسئولیّـت را قبول نمی کنم.» مستحقّ:نیازمند // وشمارآن به قیامت مراباید داد: ومن درقیامت حساب آن را پس دهم؟ // توازآنِ خویش بستان: توسهم خودرابگیر/ /

20) بونصر به پسر قاضی گفت: «تو طلاهای متعلّق به خود را بگیر.» // توازآنِ خویش بستان: توسهم خودرابگیر/                                                                                                                           21) پسر قاضی گفت: «زندگی سرور ما دراز باد. به هر حال من نیز فرزند این پدر هستم که این سخن را گفت و از وی علم آموخته ام و اگر او را یک روز دیده و احوال و عادات او دانسته بودم، واجب می کرد که در طول عمـر از او پیـروی می کردم. پس، جای آن نیست کـه پس از سال ها زندگی با او خلاف نظرش رفتار کنـم و من هم از حساب رسی و توقّف در رستاخیز و پرس و جوی قیامت می ترسم که او می ترسد و آن چه از مال اندک دنیا دارم حلال و کافی است و به چیز بیشتری نیازمند نیستم.»//علی ایّ حال: به هرحال// خوجه ی عمید: منظوربونصرمشکان وعمید درلغت به معنی بزرگ // واجب کردی: واجب می کرد// حُطام: خرده وریزه ی گیاه خشک کنایه از مال اندک دنیا//

22) بونصر گفت: «خدا خیرتان دهد؛ همانا شما دو تن بسیار بزرگ هستید» و گریه کرد و آن ها را برگرداند و بقیه ی روز در فکر بود و از این ماجرا یاد می کرد.//لله درّکما: جمله ی دعایی به معنای خداخیرتان دهد// «ا » دربزرگا «الف »کثرت است //

23) و روز دیگر، نامه ای به امیر نوشت و حال را شرح داد و طلاها را برگرداند. // رُقعتی نبشت: نامه ای نوشت // حال بازنمود: ماجرا رابازگوکرد//                                     

   

خودآزمایی درس ششم ص 53

1- من فرزند و شاگرد این پدرو تربیت شده و تابع او هستم بنابر این من هم چون او این هدیه ها را  نمی پذیرم.

2- قناعت،عزّت نفس ومناعت طبع یا شبهه ناك بودن اموال( یقین نداشت كه آن اموال حلال است یا نه)

3- من باید در قیامت برای آن هدایا پاسخگو باشم.

4- قناعت ، بلند همتی ، شجاعت ، حق گویی ، تربیت صحیح و                                                                      5 - الف) به كار بردن متمم بعد از فعل (صفحه ی 49 آغاز سطر دوم ) ب) به كار بردن افعال فراوان (51 بند آخر)  ج) ایجاز( صفحه ی 50 سطر اول بند دوم ) وجود لغات و تركیبات عربی ، حذف به قرینه و.